Doanh Nghiệp Giấy Vẫn Còn Gặp Nhiều Gian Nan

Đầu tư sản xuất bột giấy để xuất khẩu từ giấy phế liệu nhập khẩu không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp giấy nội địa mà còn tiềm ẩn nguy cơ về môi trường nếu không định hướng kịp thời.

Những khó khăn mà doanh nghiệp giấy đối mặt 

Theo đó, Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam vừa có công văn kiến nghị gửi Bộ Công Thương cảnh báo về việc một số doanh nghiệp có ý định triển khai thực hiện hoạt động này.

Cụ thể, thông tin từ Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA), cho biết, từ cuối năm 2017 đến nay, một số doanh nghiệp của nước ngoài và Việt Nam tìm cách liên doanh để sản xuất bột giấy tái chế (tức là đánh tơi giấy phế liệu, qua các quá trình làm sạch sơ bộ, sau đó xeo thành tấm, cuộn, hay ép thành khối bột giấy) để xuất khẩu.

Lý giải nguyên nhân của hiện tượng này, VPPA cho rằng là do một số nước trong khu vực thực hiện siết chặt việc kiểm soát môi trường, nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành giấy, khuyến khích các tập đoàn lớn đầu tư mở rộng với công nghệ hiện đại, cũng như đầu tư ra nước ngoài để xuất khẩu giấy trở lại. Đồng thời, thắt chặt việc cấp phép nhập khẩu giấy phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, nên các doanh nghiệp thiếu nguyên liệu để sản xuất, cũng như thiếu hụt giấy thành phẩm, đặc biệt là giấy bao bì công nghiệp.

Điều đáng nói đó là nhu cầu tiêu thụ bột giấy trong nước phục vụ sản xuất giấy tiêu dùng và các sản phẩm giấy cho các ngành công nghiệp vẫn còn đang thiếu hụt rất lớn phải nhập khẩu.

Hiện nay, cả nước có khoảng 300 doanh nghiệp ngành giấy (trong đó có công ty Lee & Man) với năng lực sản xuất đạt khoảng 200.000 tấn bột giấy mỗi năm. Tuy nhiên, không có doanh nghiệp sản xuất bột thương phẩm lớn, do đó các doanh nghiệp sản xuất giấy không chủ động được nguồn nguyên liệu.

2 năm không phải là chặng đường dài của một doanh nghiệp nhưng với công ty giấy Lee & Man Việt Nam, đó là 2 năm Lee & Man nỗ lực không ngừng để vừa thích ứng với nền kinh tế – xã hội tại địa phương, vừa giải quyết bài toán sản xuất hiệu quả, bền vững – một thách thức lớn của ngành giấy.

Định hướng công nghệ là đòn bẩy để phát triển, Lee & Man Việt Nam đã đầu tư hơn 650 triệu đô la Mỹ cho dây chuyền sản xuất hiện đại tại nhà máy Lee & Man, vận hành với công suất 420.000 tấn/năm để sản xuất giấy bao bì từ nguyên liệu giấy tái chế.

Doanh Nghiệp Giấy Vẫn Còn Gặp Nhiều Gian Nan - 2

Tổng Quan Thị Trường Giấy Ngành Sản Xuất Giấy

Nhà máy giấy Lee & Man được xây dựng tại tỉnh Hậu Giang vào năm 2017. Trải qua 2 năm từng bước phát triển trong ngành sản xuất giấy, công ty Lee & Man cũng đã đối mặt với không ít khó khăn trước thị trường ngành giấy Việt Nam.

Tổng quan ngành giấy trong những năm gần đây

Ngành giấy trong năm 2019 đã chiếm tổng lượng tiêu thụ đến con số là 3.818 triệu tấn trên năm, tỷ trọng 77.2% trên tổng lượng tiêu dùng các loại giấy. Tăng trưởng 20% so với cùng kỳ, mức tăng trưởng về lượng cao nhất trong ngành bao bì giấy Việt Nam.

Trong tổng sản lượng đó thì có 3.17 triệu tấn giấy không tráng phấn, chiếm tỷ trọng 83%, giấy bìa tráng phấn đạt 648.400 tấn, chiến tỷ trọng 17%. Sản xuất giấy làm bao bì chiếm tỷ trọng cực kì cao trong ngành sản xuất giấy, lên đến 81.3%. Giấy làm bao bì là mặt hàng xuất khẩu tăng mạnh nhất đạt 641.000 tấn, chiếm tỷ trọng 79.2% trên tổng lượng các loại giấy và tăng trưởng đến 99% so với cùng kỳ.

Bên cạnh những con số nổi bật này, thì có những bất cập mà trong năm 2019 chúng ta cần phải giải quyết để ngành giấy phát triển trong năm 2020. Đầu tiên là nhu cầu giấy bao bì tại Trung Quốc giảm mạnh bởi chiến tranh thương mại Mỹ-Trung và sự cạnh tranh gay gắt đến từ các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ, Malaysia.

Do đó giá giấy bao bì trên thị trường trong nước bị giảm một cách đáng kể. Sản lượng nhà máy Lee & Man sản xuất và bán ra tuy có ổn định, tuy nhiên giá bán ra giảm mạnh, trong khi giá giấy nguyên liệu và các chi phí đầu vào tăng khiến doanh thu sụt giảm nhanh một cách chóng mặt.

Mặc khác, các doanh nghiệp giấy Việt Nam đang gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt với khối ngoại. Ông Hoàng Trung Sơn, Tổng Giám đốc công ty TNHH Giấy Đồng Tiến Bình Dương, cho hay khối nội đang bị lấn át bởi các doanh nghiệp FDI. Hơn nữa, trong số gần 300 công ty giấy Việt Nam chỉ có trên 10 doanh nghiệp làm giấy bao bì cho ngành bánh kẹo; còn giấy bao bì cho hàng điện tử hoàn toàn do doanh nghiệp FDI đảm nhận.

“DN FDI đã giàu, đã mạnh lại làm ra sản phẩm có giá trị gia tăng nhất, trong khi công ty sản xuất bao bì giấy Việt chỉ làm ra sản phẩm có giá trị thấp. Với đà này, chỉ 3 – 7 năm nữa, các doanh nghiệp FDI sẽ chiếm tới 75% tổng sản lượng chứ không ít”, ông Hiện lo lắng.

Tổng Quan Thị Trường Giấy Ngành Sản Xuất Giấy - 2


Công Ty Giấy Lee & Man: Những Giải Pháp Cho Ngành Giấy

Theo công ty giấy Lee & Man, để doanh nghiệp giấy phát triển hơn nữa, nhà nước cần có những chính sách ưu tiên cho ngành giấy, nhất là vấn đề nhập khẩu giấy phế liệu. 

Có nên nhập khẩu nhiều giấy phế liệu?  

Mặc dù có vai trò trọng yếu trong phát triển công nghiệp giấy, nhưng nguyên liệu giấy tái chế và việc nhập khẩu nguyên liệu này hiện nay còn gặp nhiều thách thức. Hiện nay nhà máy giấy Lee & Man có nhu cầu lớn về nhập khẩu giấy phế liệu, thế nhưng quy định hiện tại đang hạn chế điều này.

Trao đổi tại hội thảo về dự thảo sửa đổi Quyết định số 73/2014/QĐ-TTg quy định danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất, đa phần ý kiến đều ghi nhận việc siết chặt quản lý phế liệu này là cần thiết khi có một số doanh nghiệp đã lợi dụng những kẽ hở trong quản lý nhập khẩu phế liệu cho sản xuất để nhập “rác” vào Việt Nam, gây ô nhiễm môi trường.

Nhà máy Lee & Man cho biết, nhiều nhóm phế liệu giấy như giấy hỗn hợp vẫn là nguyên liệu sản xuất quan trọng của các ngành công nghiệp tái chế, nhưng có khả năng bị đưa ra khỏi danh mục được phép nhập khẩu trong tương lai gần, dẫn đến nhiều vấn đề tồn đọng cho các nhà máy giấy, gây nên những phản ứng dây chuyền tới chuỗi các ngành công nghiệp khác như ngành công nghiệp bao bì, ngành công nghiệp xuất khẩu…

Để có thể tạo điều kiện cho ngành Giấy phát triển trong điều kiện quản lý hiệu quả các hoạt động nhập khẩu phế liệu, theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban pháp chế (VCCI), Việt Nam cần tham khảo chính sách quản lý nhập khẩu giấy phế liệu của các nước khác, đối chiếu với tình hình phát triển kinh tế và nhu cầu tại Việt Nam để có thể xây dựng được chính sách phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nước ngoài như Lee & Man.

“Việc tham vấn ý kiến doanh nghiệp để có cơ sở xây dựng và hoàn thiện khung khổ pháp lý, tạo điều kiện cho ngành Giấy phát triển bền vững là hoàn toàn cần thiết”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng đề xuất: Việt Nam cần tính toán cân đối với sự phát triển kinh tế trong thời điểm hiện tại để đưa ra được định hướng chính sách phù hợp, đặc biệt là cân nhắc lộ trình áp dụng chính sách. Bên cạnh đó, cần rà soát, chỉnh sửa tiêu chuẩn giấy tái chế đang nhập khẩu vào Việt Nam để giấy tái chế được quản lý và cân nhắc như tiêu chuẩn một nguồn nguyên liệu sản xuất. Đồng thời, thay đổi tên nguyên liệu giấy từ “phế liệu giấy” thành “giấy thu hồi sử dụng làm nguyên liệu cho sản xuất”.

Công Ty Giấy Lee & Man: Những Giải Pháp Cho Ngành Giấy - 2

Nhà Máy Lee & Man: Xu Hướng Sử Dụng Bao Bì Giấy Tăng Mạnh

Theo nhà máy Lee & Man, ngành giấy bao bì có nhiều cơ hội phát triển hơn nữa trong tương lai bởi xu hướng sử dụng bao bì giấy hiện nay đang tăng mạnh.

Tăng trưởng mạnh

Xu hướng ngày càng gia tăng trong sử dụng giấy bao bì cho thương mại và xuất khẩu, kết hợp với việc hạn chế sản xuất của Trung Quốc, đang góp phần giúp các doanh nghiệp giấy bao bì tại Việt Nam được hưởng lợi, trong đó có công ty giấy Lee & Man.

Nhiều doanh nghiệp giấy bao bì tại Việt Nam đang được hưởng lợi do nhu cầu sử dụng ngày càng tăng của giấy bao bì trong thương mại và do sự hạn chế sản xuất của Trung Quốc trong thời gian gần đây.

Cụ thể là sự phát triển của thương mại điện tử tại Việt Nam hoạt động xuất khẩu tăng trưởng nhanh trong thời gian vừa qua đã thúc đẩy nhanh nhu cầu bao bì đóng gói hiện nay. Bởi những quy định mới của Trung Quốc, nước này hiện đang hạn chế sản xuất và trở thành nước nhập siêu giấy công nghiệp lớn, tạo nhiều cơ hội cho các nhà máy giấy trong nước trong ngành. Ngoài ra, những ưu điểm vượt trội của giấy bao bì so với bao bì nhựa, kim loại và gỗ đã khiến mặt hàng này dần trở nên phổ biến tại các nước trên thế giới.

Tiềm năng của ngành giấy bao bì tại thị trường Việt Nam là rất lớn do bao bì giấy hiện là sản phẩm chính, chiếm gần 50% tổng tiêu thụ toàn ngành giấy và chiếm 45% tổng kim ngạch nhập khẩu giấy. Theo Lee & Man, một số ngành quan trọng chủ yếu sử dụng giấy bao bì là công nghiệp thực phẩm, hóa mỹ phẩm, hàng tiêu dùng, điện tử, da giày và thủy sản. Hiện nhà máy giấy Lee & Man là một trong những đơn vị xuất khẩu giấy nhiều nhất.

Số liệu từ Hiệp hội Giấy và Bột giấy cho thấy Việt Nam tiêu thụ 3,5 triệu tấn mỗi năm, trong đó giấy in 350.000 tấn, giấy bao bì 2,5 triệu tấn, tissue 195.000 tấn, còn lại là các loại giấy khác. Cho đến năm 2025, dự báo nhu cầu dành cho giấy bao bì có thể lên đến 10 triệu tấn.

Nhà Máy Lee & Man: Xu Hướng Sử Dụng Bao Bì Giấy Tăng Mạnh - 2


Nhà Máy Giấy Lee & Man: Tình Hình Ngành Giấy Hậu Covid-19

Ngành giấy hậu Covid-19 hiện vẫn chưa khôi phục hoàn toàn như trước dịch bệnh. Nhà máy Lee & Man hiện vẫn loay hoay với kế hoạch tái khởi động. 

Ngành giấy hiện tại ra sao?

Làn sóng công nhân viên quay lại nhà máy có thể bị trì hoãn hoặc tạm ngưng chưa rõ thời hạn;

Nhà máy giấy đối mặt với những thách thức lớn trong phòng ngừa dịch bệnh và kiểm soát an ninh;

Sau khi công việc bắt đầu, có thể đối mặt với tình huống thiếu hụt giấy nguyên liệu, vật tư, phụ tùng thay thế, cùng những hạn chế về năng lực và hiệu quả của dịch vụ hậu cần;

Nhu cầu giấy sản xuất bao bì sau dịch bệnh có thể tăng mạnh và giá cả sẽ tăng đi theo với giá nguyên liệu tăng do thiếu hụt;

Nhu cầu về các loại hộp giấy đựng đồ ăn, khăn giấy và các loại giấy đặc biệt có thể tăng mạnh, trong khi nhu cầu về giấy văn phòng có thể sẽ giảm.

Bên cạnh đó, giá giấy đầu vào tăng, kéo theo giá của một số mặt hàng bao bì như hộp giấy, thùng carton, túi giấy, tem, nhãn, thẻ treo, vật phẩm quảng cáo POSM…  

Nhà máy giấy Lee & Man chuyên sản xuất các loại giấy bao bì. Trong tương lai, bao bì giấy là sự lựa chọn rõ ràng nhất để thay thế cho bao bì từ vật liệu polime. Hiện nay công ty giấy Lee & Man đẩy mạnh các sản phẩm giấy tái chế phù hợp với thị hiếu tiêu dùng.

Ví dụ, Starbucks chỉ sử dụng cốc giấy và tích cực tham gia vào các sáng kiến tái chế giấy bao gồm cả hệ thống điều khiển vòng kín (closed-loop systems) ở một số địa điểm nhất trên toàn thế giới.Lee & Man nhận định, những cải thiện hơn nữa trong tái chế giấy cũng sẽ giúp phát triển thị trường bao bì, cụ thể hơn là những tiến bộ gần đây đã làm cho ngành công nghiệp này có thể tái chế bao bì giấy cùng với bao bì giấy gợn sóng. Điều này sẽ giảm chi phí tái chế đáng kể và thúc đẩy nhu cầu giấy tái chế ngày càng tăng cao. Các công ty hoạt động trong ngành công nghiệp thực phẩm hiện tại cũng đang rất tích cực trong thị trường này, một phần do áp lực từ chính phủ và phần khác là do sự gia tăng đáng kể của các nhóm bảo vệ môi trường.

Nhà Máy Giấy Lee & Man: Tình Hình Ngành Giấy Hậu Covid-19 - 2

Nhà Máy Lee & Man: Ngành Giấy Cần Phá Rào Cản Để Phát Triển

Hiện tại các chính sách để phát triển ngành giấy còn bỏ ngỏ, khiến nhà máy Lee & Man cũng như các nhà máy giấy khác gặp một số bất cập để phát triển sản xuất, kinh doanh.

Những “bức tường” chính sách

Đầu tư FDI vào ngành giấy Việt Nam đã tăng rất nhanh trong 2 năm 2017, 2018, sản lượng giấy của các dự án FDI hiện chiếm tới gần 50% sản lượng giấy các loại của Việt Nam. Trong đó, nhà máy giấy Lee & Man là một trong những doanh nghiệp FDI có quy mô lớn nhất.

Năm 2019, dự báo tiêu thụ giấy và bìa giấy sẽ tăng trưởng khoảng 12%; dự kiến xuất khẩu giấy các loại và thành phẩm từ giấy tăng trưởng 35%, trị giá xuất khẩu đạt khoảng 1,45 tỷ USD, trong đó có nhiều mặt hàng trọng điểm xuất khẩu sử dụng bao bì giấy có dư địa tăng trên 10%, sử dụng giấy và bìa giấy gia công xuất khẩu mạnh do có những dự án nhà máy giấy được đầu tư trong năm qua.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của ngành giấy là giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Công ty giấy Lee & Man cho biết, nguồn cung giấy phế liệu trong nước không thể đáp ứng được nhu cầu sản xuất của các doanh nghiệp, dẫn đến nhu cầu nhập khẩu số lượng lớn nhằm phục vụ cho sản xuất trong nước.

Theo Lee & Man, tình trạng giá nhập khẩu cao là vì hiện nay doanh nghiệp chưa chủ động được nguồn nguyên liệu thô để làm nguyên liệu sản xuất giấy thành phẩm. Bên cạnh đó, ngành chưa có đủ dây chuyền sản xuất bột giấy từ gỗ.

Những bất cập liên tiếp nhau khi hiện nay quy hoạch ngành giấy đã hết hiệu lực, chưa có chiến lược tiếp theo để phát triển ngành, các văn bản liên quan chưa rõ ràng, các dự án đầu tư trong ngành đang thực hiện đều chưa có các căn cứ và cơ sở pháp lý.

Việc này diễn ra trong bối cảnh các dự án đầu tư vẫn diễn ra nên trên thực tế các cơ quan quản lý Nhà nước ở cả trung ương và địa phương không quản lý được, dẫn đến có sự lệch lạc và mất cân đối trong cơ cấu sản phẩm và quy mô công suất cho toàn ngành.

Nhà Máy Lee & Man: Ngành Giấy Cần Phá Rào Cản Để Phát Triển - 2


Nhà Máy Lee & Man: Theo Đuổi Chiến Lược Phát Triển Bền Vững

Nhà máy Lee & Man là một trong số ít doanh nghiệp giấy đủ điều kiện đầu tư công nghệ xử lý chất thải, đi theo xu hướng phát triển bền vững.

Công nghệ là chìa khóa chủ chốt

Tính đến tháng 1/2020, theo ước tính, các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài đã giải ngân được 1,6 tỷ USD, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2019. Trong danh sách các doanh nghiệp PTBV do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố hàng năm, những doanh nghiệp FDI như Coca-cola, Heineken, Unilever, công ty giấy Lee & Man… luôn chiếm những vị trí dẫn đầu. So với các doanh nghiệp trong nước, các doanh nghiệp FDI có nhiều lợi thế PTBV nhờ tiềm lực tài chính mạnh, sở hữu các dự án đầu tư toàn cầu chiến lược đầu tư bài bản, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường rộng, công nghệ hiện đại.

Lấy ví dụ ngành giấy, giấy bao bì là sản phẩm chiếm gần 50% tổng tiêu thụ toàn ngành giấy nhưng rất ít doanh nghiệp trong nước sản xuất được. Trong đó, công ty giấy Lee & Man là 1 trong số ít doanh nghiệp giấy FDI quy mô lớn có thể mạnh sản xuất giấy bao bì từ nguyên liệu giấy tái chế. Hoạt động từ năm 2017 và bước đầu tuy phải đối diện với những thách thực về vận hành và môi trường, công ty đã ghi nhận đóng góp và liên tục cải thiện khâu xử lý, hoạt động. Những tiềm lực sẵn có cũng giúp nhà máy giấy có nhiều điều kiện thuận lợi để duy trì PTBV khi mở rộng quy mô khi sở hữu dây chuyền sản xuất hiện đại, công suất 420.000 tấn/năm, giúp sử dụng ít năng lượng và tiêu thụ nước ở mức rất thấp. Mặt khác, để giảm thiểu tối đa ảnh hưởng môi trường từ hoạt động sản xuất, công ty này đã đầu tư rất lớn cho khâu xử lý thải.Nói về chiến lược của doanh nghiệp trong việc theo đuổi xu hướng PTBV, ông Patrick Chung, TGĐ nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam chia sẻ: “Bên cạnh sự đầu tư tài chính, chúng tôi không ngừng hướng tới sự sáng tạo, đổi mới, áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường, đóng góp cho sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh… Mặt khác, chúng tôi luôn truyền tải tinh thần PTBV đến mỗi nhân viên để chính họ cùng với công ty sẽ quyết tâm thực hiện mục tiêu này.”

Nhà Máy Lee & Man: Theo Đuổi Chiến Lược Phát Triển Bền Vững - 2

Nhà Máy Lee & Man: Việt Nam Vẫn Phụ Thuộc Nhập Khẩu Giấy

Giấy phế liệu là một trong những nguyên liệu chính trong sản xuất giấy của nhà máy Lee & Man. Hiện nay Việt Nam vẫn phải nhập hàng tấn giấy phế liệu, dù lượng giấy trong nước không thiếu. 

Vì sao nhu cầu giấy phế liệu cao?

Nhà máy giấy Lee & Man từ lâu xem giấy phế liệu là nguồn nguyên liệu sản xuất quan trọng để sản xuất giấy tái chế. Sử dụng càng nhiều giấy phế liệu để tái chế với công nghệ cao sẽ giúp tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường là điều mà quốc gia nào cũng đang hướng đến. Hiện nay, nhiều nhà máy giấy trong nước đang sử dụng nguyên liệu đầu vào chính là giấy phế liệu, chiếm khoảng 60% trong số các nguyên liệu sản xuất giấy thành phẩm. Giấy phế liệu được tái chế dùng để sản xuất giấy bao bì, giấy tissue và phần lớn giấy in báo.

Việt Nam lại đang rơi vào tình trạng nhập khẩu giấy phế liệu từ nước ngoài với tỉ lệ bình quân từ 30-45% tổng khối lượng giấy phế liệu dùng để sản xuất bột giấy trong nhiều năm qua. Thế nhưng nguồn giấy này ở trong nước chưa được thu hồi hết và phải tốn nhiều chi phí xử lý rác thải hằng năm. Công ty giấy Lee & Man cũng sử dụng nguồn giấy phế liệu nhập khẩu để sản xuất.

Từ năm 2000 đến nay, tỉ lệ thu hồi giấy đã qua sử dụng của Việt Nam dưới 30%. Trong khi đó, tỉ lệ này rất cao ở nhiều nước khác như Mỹ đạt tỉ lệ 87%, Nhật 74%, Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia đều có tỉ lệ thu hồi trên 60%.

Thực tế trên cho thấy thị trường giấy phế liệu nội địa còn rất nhiều tiềm năng nhưng lại chưa được khai thác hợp lý. Nếu tỉ lệ thu hồi giấy đã qua sử dụng của Việt Nam có thể tăng lên gấp đôi thì không những không cần nhập khẩu giấy phế liệu, mà còn có thể thay thế một phần các nguồn nguyên liệu khác như gỗ, đay… Nguyên nhân hiện nay nhà nước vẫn chưa có quy định và tiêu chuẩn cho công nghiệp tái chế ở Việt Nam, hệ thống pháp lý liên quan đến hoạt động thu gom vật liệu tái chế chậm phát triển và chưa có chính sách khuyến khích hoạt động thu gom và tái chế.Chẳng hạn, chính sách liên quan đến việc mua trong nước hay ngoài nước còn chưa hợp lý. Cụ thể, nếu nhập khẩu giấy phế liệu thì thuế suất thuế nhập khẩu là 0%, được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào vì có hóa đơn mua hàng. Nếu có chính sách hợp lý cho việc nhập khẩu giấy phế liệu, Lee & Man và các doanh nghiệp giấy sẽ chủ động hơn trong việc tìm kiếm nguyên liệu đầu vào.

Nhà Máy Lee & Man: Việt Nam Vẫn Phụ Thuộc Nhập Khẩu Giấy - 2

Nhà Máy Lee & Man: Sản Xuất “Sạch”, Tiết Kiệm Năng Lượng

Nhằm hạn chế ô nhiễm, nhà máy Lee & Man không ngừng cải thiện công nghệ sản xuất, đồng thời tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.

Hiện trạng ngành giấy

Theo các chuyên gia, ngành sản xuất giấy có nhiều thuận lợi áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn để vừa mang lại hiệu quả kinh tế vừa bảo vệ được môi trường. Đồng thời nhà nước tạo cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng hơn tới các nguồn tài chính, cải thiện môi trường làm việc; tham gia vào công cuộc bảo tồn tài nguyên, bảo tồn nguồn nước và bảo tồn năng lượng. Nếu làm tốt thì một cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ cũng có thể tiết kiệm từ 6-15% nguyên liệu thô (xơ và hóa chất tẩy), mang lại lợi ích khoảng 4 tỷ đồng mỗi năm. Nhà máy giấy Lee & Man là một trong những doanh nghiệp đi đầu khi tiến hành xử lý chất thải trước khi đưa ra ngoài môi trường. Lee & Man không ngừng đầu tư và cải thiện máy móc, công nghệ tiết kiệm nguyên liệu, nâng cao năng suất.

Nếu tính cả ngành công nghiệp sản xuất giấy và bột giấy, tiềm năng tiết kiệm nước khoảng từ 15-20%, tương đương với khoản tiền chi phí mỗi năm là 275 triệu đồng. Hiện nay, chi phí năng lượng trong ngành đang ở mức từ 12-15% tổng chi phí. Chỉ cần áp dụng các biện pháp đơn giản và chi phí thấp, công ty giấy Lee & Man sẽ giảm được từ 2 tới 3%; còn nếu thực hiện các giải pháp thay đổi công nghệ, có thể đạt tới mức bảo tồn năng lượng từ 20 – 25%. Điều này được minh chứng rõ ràng, nếu so sánh mức độ tiêu thụ tài nguyên trong sản xuất giấy và bột giấy ở nước ta với các nước trên thế giới.Đối với nhà máy giấy, lĩnh vực sản xuất bột giấy là nơi gây ô nhiễm nhiều nhất (chiếm khoảng 80% tải lượng ô nhiễm) lại càng có cơ hội áp dụng sản xuất sạch hơn nhất. Bao gồm từ việc thay thế nguyên liệu thô, cải tiến công nghệ và tuần hoàn nước. Theo tính toán, nếu thực hiện các giải pháp quản lý nội vi, thay đổi công nghệ, chỉ cần giảm 1% một số hóa chất, thu hồi từ 20 – 45kg xơ, tiết kiệm từ 20 – 60 m3 nước, giảm năng lượng hơi từ 0,2 – 0,6 tấn, giảm sử dụng hóa chất tẩy trắng từ 2-10 kg và tăng năng suất bột giấy từ 5 – 7 %, thì mỗi tấn giấy đã có thể giảm chi phí từ 9 tới 18,5 USD. Nếu tính tổng sản lượng của ngành giấy là 1,38 triệu tấn vào năm 2010 thì con số này sẽ rất lớn, chưa kể những lợi ích to lớn về môi trường đến từ việc tiết kiệm năng lượng, tài nguyên.

Nhà Máy Lee & Man: Sản Xuất “Sạch”, Tiết Kiệm Năng Lượng - 2

Nhà Máy Lee & Man: Những Khó Khăn Của Ngành Giấy

Ngành giấy hiện nay đứng trước nhiều thách thức từ thiếu hụt nguyên liệu, mất cân đối xuất nhập khẩu… ảnh hưởng đến hoạt động của nhà máy Lee & Man cũng như các doanh nghiệp khác.

Vấn đề chung của ngành giấy

Doanh nghiệp giấy Việt Nam nhìn chung đều có quy mô công suất sản xuất nhỏ, chủ yếu dưới 30.000 tấn/năm, thiếu đầu tư công nghệ, sử dụng thiết bị cũ, chi phí vận hành cao, chất lượng sản phẩm thấp, không ổn định, khả năng cạnh tranh kém với các doanh nghiệp nước ngoài như nhà máy giấy Lee & Man và hàng nhập khẩu.

Việt Nam là quốc gia xuất khẩu hàng đầu về dăm gỗ (sản xuất bột giấy) khoảng 11 triệu tấn/năm 2018, nhưng lại nhập khẩu gần 0,4 triệu tấn bột giấy/năm (chiếm tỷ trọng đến 68% tiêu dùng), trong khi giá dăm gỗ xuất khẩu vào khoảng 120 USD/tấn, giá bột giấy nhập khẩu trên 800 USD/tấn. Nguyên liệu cho sản xuất giấy từ giấy thu hồi (phế liệu giấy) có vai trò rất quan trọng trong sản xuất giấy bao bì: năm 2018 nhu cầu sử dụng là 3,71 triệu tấn, năm 2019 dự kiến là 4,5 triệu tấn và đến năm 2030 khoảng 11 triệu tấn. chính sách thu gom, tái chế giấy phế liệu chưa được ban hành cụ thể, làm hạn chế nguồn nguyên liệu cho các nhà máy giấy. Tỷ lệ thu gom trong nước chỉ đạt khoảng 40%, còn lại 60% phải nhập khẩu. Nguyên nhân do chưa có cơ chế chính sách cho hoạt động thu gom tái chế, trong khi đó tại các nước như Nhật Bản, coi phế liệu giấy là tài nguyên quốc gia và tỷ lệ thu gom trong nước đạt trên 82%, tỷ lệ thu gom trung bình của thế giới là 59% năm 2018. Công ty giấy Lee & Man có nhu cầu sử dụng giấy phế liệu rất nhiều, phải nhập khẩu lượng lớn giấy phế liệu để sản xuất. 

Ngoài ra, cơ cấu năng lực sản xuất theo khu vực cũng thiếu sự cân đối, chưa phù hợp với đặc tính của từng sản phẩm, chưa thuận lợi về vùng nguyên liệu, liên kết đầu ra và đầu vào, điều kiện tự nhiên, vị trí giao thông thuận lợi. Do chi phí nhân công Việt Nam còn thấp, đây là lúc mở rộng cơ hội lớn nhất về xuất khẩu các sản phẩm từ giấy như các loại bao bì giấy, vở, sổ, biểu mẫu, tem và nhãn bằng giấy, khăn giấy ăn, giấy vệ sinh… Lee & Man là một trong những doanh nghiệp đi đầu về sản xuất số lượng lớn các mặt hàng giấy đa dạng phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau. Nhìn chung, nhà nước cần sửa đổi và ban hành các chính sách phù hợp để doanh nghiệp có thể phát triển, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhà Máy Lee & Man: Những Khó Khăn Của Ngành Giấy - 2